Tradizione orale Sammaurese
Milli vasuni mo ti viegnu a dari
e si vignanta sì, stammi a sintiri:
Ardenti Cori mia! U dubitari!
Fideli ti sugn'ia, sina a muriri.
Mo ca vicinu i tia u puozzu stari,
pinsandu sulu a ttia vaiu a durmiri.
Oh Tu chi duormi e fà su suonnu lietu
ppicchì u pienzi a mmia sbinturatu?
L'acqua chi curra 'ntra jumara i Nietu
sunu i lagrimi mia c'haiu jittatu.
Tandu Gioiuzza mia! mi staiu quietu
quandu tranquillu duormu a ru tua latu.
L'occhiuzzi tua e ri mia fanu l'amuri,
u d'haiu cchi rimediu truvari.
A vita, mi la misa a tantu arduri
sempri l'occhiuzzi tua vorrà guardari.
Si tu mi giuri ca u camci amuri:
ia ti prumintu ca n'hamu spusari.
Angelica bertà! Arma Divina,
tu calamita si i du mia cori.
Ogni arma ed ogni cori a ttia s'inchina,
ogni biddrizza ti duna sprindori.
Tu i di beddri ndi si ra rigina,
puorti i tratti i du Dia d'amuri.
Chi passa di sa rua e nnu suspira
o amuri u senta, oppuri u ttena cori.
Girai tanti paisi e l'ercalei,
girai Girmania e tutta a Turchia.
Girai Orienti a parti i l'Ebrei,
videtti L'issandra Giuanna e Maria.
Videtti a Maga Sibilla ntra li Dei
ch'era bistuta mpompa signurìa.
Ca beddri ndanu vistu l'uocchii mia
ma no simuli e fuorma cumi i tua.
Beddra! sa rua addura di muscatu
cumi ci fussi nova spezirìa.
Nu pedi i citrangulu c'è natu
i cirri spandanu ammianzu sa via.
Cima ppi cima l'haiu giriatu
u miegghiu fruttu mi l'haiu cuotu ia.
Na sula cima ci ndaiu lassatu
ppi ssa cugghiiri chi vò beni ammia.
Vinni di notti e vinni di privatu,
vinni di furistieri e no d'amicu.
Porti e finestri chi stati sirrati,
intra mi salutati a cchini aviti.
Si moni dorma u ra risbigghiati
dumani a iuornu pua cci lu diciti:
C'è statu u tua amanti sbrisciratu
chiru chi tantu beni vi vuliti.
Intra su palazzu ammienzu mari
ccu ri finestri mpacci a ra marina,
i porti e ri finestri sù di rama
e duoru su culati i ceramidi:
I d'intra cci sta Tu, Fata Murgana!
ca duni u sprindori a ri vicini.
Biati i vicini chi cci stanu
ca si godanu s'aquila divina.
A ssa finestra ccu ricamati panni
c'è nna nova bandera ccu dua ntinni:
C'è na guagliuna i quattordicianni
calata i du cielu nterra vinni.
Mammasa sa criscìu ccu tantu affannu,
cumi na rosa a ru pettu sa tinni.
Mo passu ia, ccu si occhii tiranni:
Rosa i primavera, jamu nindi!
Aquila chi sì beddra tantu assai
ca tu si nata ppi mi dari pena.
A ru pettuzzu tua c'è nu canali
viernu ed estati l' acqua frisca tena
cci vivanu i malati e puru i sani
a ri cicati a vista li vena.
Tu chi nisciti mpacci u livanti,
Beddra cumi u suli risprindenti.
Ti cuonzi cumi n'aquila davanti;
ti guardu e nu ti puozzu diri nenti.
E vavatindi ncielu ccu ri santi
si nnò cca nterra fà muriri i genti.
Tu, fa muriri ammia povaru amanti
ca notti a iuornu t'haiu intra a menti.
Brunetta c'ammagasti i pitturi
ca tantu beddra ti vulisti fari.
Vulisti hiiri apparu i du suli
i stiddri ppi riserva i fa stari.
A luna chi t'è stata mbasciatera
tu fusti degna i da cumandari.
Mammata t'ha fattu tanta riali
ed a na spaddra i Rre cumi ci mieri!
Tuoccu l'argientu e rispunda l'azzaru
cchiu passa tiempu a cchiu beddra mi pari.
Pi l'ariu, ppi l'ariu haiu vinutu
nemmenu ppi ra via haiu addimmuratu
U d'haiu né manciatu a ne bivutu
ca a ri biddrizzi tua haiu pinzatu.
Ccu ri stiddri t'haiu mandatu li saluti
e ccu ra luna l'haiu accumpagnati.
Pua diciamillu si ti su binuti
si nnò l'anima mia mora dannata.
Oh scura notti cara amica mia,
a ttia haiu cantatu si duluri.
Mo dorma da ru liettu a beddra mia
cchi duorci suonni a ri beddri occhji c'hadi.
Mo cci vaserra chira beddra vucca
u li fà nenti, ca ngalera hjissa.
Mamma! ca passa ru dorci bruniettu,
Mamma! ca ia u canusciu a ru cantari.
Iddru, porta na catarra e ru frischiettu
e l'Anciuli i du cielu, fa calari.
Dunami a suttana e ru curpiettu
ch'é fattu iuornu a mi vuogghju livari!
Figghjiama! Chi ti via, santa a beniditta:
Sì ninna ninna è l'amuri sà fari.
L'equidi mia suspiri ntiargula armeno
datu ca mi vua lassari all'abbandonu.
Ia sbienu, tu fuji; ed ia viegnu menu!
Viegnu verzu i tia... Nenti ti sugnu.
Si tu muortu mi vua; ia sugnu pronti
ma m'ammazzari tu, ccu tantu amuri.
Sugnu vinutu a ssi luochi filici,
sona chitarra mia e dunami vuci
ca ccu ra beddra mia simu nimici
e forzi ccu ra canzuna si cunducia.
Torna Gioiuzza mia, facimu a paci
ca u d'é tiempu i stari nimici.
Risbigghjiati, risbigghjati arma mia!
sienti u cantari mia appassionatu.
Chi t'ama e ti vò beni sta cca ffora,
ppi ttia ndi porta ru cori nchiagatu.
Si tu u mmi capisci a ra parola
forzi davieru i mia ti ndà scurdatu.
la t'haiu amatu a t'haiu amari ancora
ccu tuttu ca tu m'ha abbandunatu!
Sira passandu i cca sintia dire
ca mammata mo ti vò maritari.
Si tu vua beni ammia; u ra sintiri!
i forza chissu zzitu u ttu pigghiari.
Chissi su cosi cu ssi puonu diri:
Dicci ca monaccheddra ti vò fart!
U parrari tua e ru mia beddru diri
milli cosi facimu rimuddrari.
Giuvini beddra? mi ndà fattu tanti,
in capu ma misu a tua fantasia.
A ra casa era cumi nu santu
ca amuri i d'atri amanti u ndi sapia.
Mo tu Gioiuzza, mi nda fattu tanti:
Acqua s'à runduciutu a capu mia.
Partisti a mancu addio ti potti diri
ma u cori tua u pò cunsidirari,
i lagrimi e ri chianti e ri suspiri
mi avianu quasi fattu pazziari,
puru a ra finestra mi ndi hjivu
e dintra a chiantu vidiva da ttia.
Azava l'uocchji ncielu e privu ristava:
Privu i fuocu e privatu di tia!
Na chiaga m'hanu fattu l'uocchji 'tua,
chiaga d'amuri ca u sana mai
tu sula beddra! sanari a pua
ca tieni a medicina i si guai.
Piensica mo dici ca u ppua
ma a fimmina quandu vò; pò fari assai:
Fatti n'amicu a ri bisuogni tua
vena nu iuornu a cuntenta sarai.
Sugnu vinutu i luntanu apposta
ppi tti purtari su cori mputiri,
duvé u cci vo stari e grida forti!
Pensa da ri tua biddrizzi; e vò biniri.
Affaccia beddra, i suba sa porta
quantu ti viu e mi ndi puozzu hjiri.
Si u t'affacci mi duni a morti
Tu sì ra cavusa chi mi fà muriri.
Cincianu l'uocchji mia, ciancianu a vuci
chistu cori appassiunatu si dispiaci
ca sugnu cumi a frunda i da nuci
ca a ra vita mia a cc'è mai paci.
U sangu i tia Beddra, è troppu duci
e d'atri amanti u mindì piacia:
Si mi mintanu cumi Cristu a ra Cruci
lassari a ttia u sugnu capaci.
Arda ru fuocu a fà ra vampa viva
ppi ttia gioiuzza a cavusa vena.
Forzi mi fà tutti si martirii
ca ha capitu ca ti vuogghju beni.
Spacca u piettu mia, spacca cu vidi!
mpormati i du mia cori a cchi vò beni.
Iddru ti dicia u mantieni fida:
Gioiuzza! a ttia sula vuogghju beni.
Intra sa rua c'è nna brunetteddra,
i numi u ra puozzu palìsari.
Sacciu a casa e nnu cci puozzu hjiri,
a scala è longa e nnu puozzu nchianari.
Vacci suspiru mia, si cci pua hjiri,
va dicci ca a mandu a salutari;
ci dici ppu ssi pigghja di dispiaciri
vena nu iuarnu ca n'amu spusari.
Dilicateddra mia, cumi na parma!
ia t'haiu amatu chiù di petra ferma,
mo piensu, cu tua cori a mmi nganna
si mammata ppi mmia ti duna guerra,
ca puru chi fussa muortu; i sutta a terra:
puru a lingua mia si leva a parra.
Brunetta, sula sula fà sa vita
e mo a fazzu puru ia cchiu peniata.
Ti tenanu chiusa cumi na rimita
e proibiru a mmia ppi nnu ti parru.
Mo chi li vjia muorti a ssi vicini
ppi ssà ran gelusia chi n'hanu datu.
Chi ni vo muorti e chi ni vo firiti,
chi ni ni vò di cani strascinati.
Ma is u mindi curu c'appizzu a vita
e nnò ppu viu a ttia malattrattata.
Oh Luna tunda! di biddrizzi sidi,
dicivi ca ppi mmia ndi murivi;
dicivi ch'eri sangu i di mia veni
e mo ppi d'atru abbandunatu m'hai.
Atru ti trasì ncori ed ia niscivu:
Parica un'hamu vistu a mundu mai.
Sdiegnu chi mi sdignasti a cori tantu,
ppi quantu t'haiu amatu mo mi pientu.
ia viu u diavulu e nnu scantu
ma quandu viu a ttia, triemu a spavientu.
Cumi sì brutta! Chi ti vìa nna pesti,
mi pari na cucuzza i chira guasta.
Si capiddri chi porti a ra testa
paranu tanti ligna a nna catasta.
Tu, sì cumi u pumazzu iancu a russu
i fora buonu e i d'intra guastu.
Oh Cielu, Oh Terra! quandu t'addirizzi?
Tiegnu a zzita mia ch'è troppu pazza:
Quandu camina tutta s'addirizza
e quandu parra, fà vavi e sputazza.
Porta nu cappellu a quattru pizzi
e para nna gendarma i palazzu:
È miegghju u mi jiettu ntra nu puzzu
e nno ppu d'apparientu ccu su razzu.
Oh Donna ngrata cu teni firmizza!
fa cientu vuluntà cumi na pazza.
Nu iuornu vena e tuttu m'accarizzi
e n'atru iuornu m'allinci a m'ammazzi.
Si lampa chi tu ardi a milli micci,
si maga chi tu tiessi a milli lazzi.
Chini a d'amari ammia ci vò firmizza
u dà di fari a scema e ra pazza.
Tantu m'amasti e mi vulisti beni
fina chi mi gabasti sia carrini,
doppu ti diezi ti vutasti otera
cumi a vurpi mastra a ri gaddrini.
Mo, sà cchi ti dicu; Magara spruvera?
votami tutti i mia sia carrini
si nno ti pigghju cumi na bandera
e carcirati ti puortu a Sansuvirini.
Cani rugnusu, c'abbai i quintinu!
Cala cca ssutta ca ti stuiu si vavi,
si tieni ancunu vuozzu scattatillu
o si hai u cori nchiagatu và tu sani.
Quantu si brutta tu facci i terra
fusti impastata ccu zzancu a limarra.
Duvi pratichi tu c'è sempri guerra,
a spaturnata lingua sempi parra.
Mo chi t'avia sirrata ccu nna serra
e pua limata ccu nnu scatamarru.
Brutta chi t'haiu a noia a ru parrari,
mancu u numi tua vorra sintiri.
Malata chi ti vìa dannu spitali
ccu nna frevi maligna ntra i raini:
Staverra n'annu a nnu sputerra mai
puru i pena ti facerra muriri.
Quandu passu i ccà povaru ia,
mi ci ricuordu au tempu passatu.
ia passu e spassu cumi nu dannatu
mentri a vita mia a curu pocu.
U suli si ndi và e torna vota:
Si mi ndi vaiu ia u tuornu cchiudi.
È vistu fari torchji i savucu
e di jinostra u ndi puotti fari.
È vistu fari paci cani e lupi
ed iaccu chissa, a ndi puotti fari.
Si ppi mugghieri u tti puotti aviri
armenu ppi ligittima cummari.
Adopira u pinsieru ppi quantu pua
e ammia mi rivirisci ppi quantu fai.
Trovati n'atru beni s'ancora pua,
dunaci au cori tua e amalu assai;
pua parracci sigretu quantu vua
ma cchiu fideli i mia u ru trovirai.
L'occhiuzzi tua vasciali pua nterra
ca u mia ritrattu, sempri trovirai.
Nu iuornu Santu Dia ti pintirai!
chiru ca fattu ammia u tieni a ra menti;
A capu i mura mura sbattirai
e ra lingua pua t'ha pigghji ccu ri dienti.
Ammienzu mari è nata na scalora,
i Turchi mo sa iocanu a primera.
C'è na guagliuna cca, ch'è na bandera
ca porta ri smiragghji i du suli.
Quandu si curca u ci vò lumera
ca ccu ri carni jetta ru sprinduri.
S'addaffacciari ancora primavera
e già i du piettu jietta rosi e iuri.
Oh Vua ccu si capiddri ondulati,
ca suba a cara frunti i tiniti;
venanu i festi e vi pettinati
e trema ra terrà quandu vì sciunditi.
Sona ra Santa Missa e vua ci hjiti,
i genti fanu largu e vua trasiti.
A cchiru pizzu, chi v'inghjinucchjiati
cumi mazzi i garofali i sciunditi.
Affacciativi i sa finestra, Oh Facci Tunda!
ca affacciandu vua u suli spanda.
Tuttu u iuarnu a ra finestra staviti
e quandu arrivu ia vi ndi trasiti.
Si dilicati spaddri mi vutati!
Vua siti cristiana ma u criditi.
Oh Vergini Maria! Cchi cori ngratu?
vidiri l'amanti e muriri u faciti,
puru i Turchi ndanu pietati
e vua cristiana nu criditi.
Oh Rosa russa i si virdi spini!
bandera i si nobili canali,
quandu camini tu u suli ncrina
e l'aria schiariscia i da tramuntana.
I'acqua chi ti lavi a matina
ti priegu beddra, ppi nnu ra jittari.
Duvi tu ha jetti ci nescia giardinu
i rosi russi a nna bella sipala.
Ca pua passu ia e ndi tiru na cima:
Beddra, cumi ma fattu peniari!
Oh Scala longa, i d'uoru nturnata,
fatti i cantu ca passa ra zzita.
A Zzita ch'è di buonu parintatu,
u zzitu ch'è nnu gighju culuritu.
Intra ci sunu dua seggi ndurati
duvi s'assettanu a zzitu a ra zzita,
mo saladatu Dia l'ura è binuta
iunciendusi u muscarieddru e l'acqua vita.
A ssu palazzu dua valenti zziti
staviti cumi ntorci alluminati.
U zzitu ccu ra zzita stanu uniti,
u suli ccu ra luna stan ncarnati.
Vua ppi mugghieri n'anciula spusati
e siti u veru Re i di nzurati!
Mo prigamu a Madonna u ba guditi:
ccu deci figghji masculi e santitati!
Sà maritatu sa facci i luna
chira ca a ru suli fà gran spera.
Sà spusatu su giuvini e l'adura
ch'è riccu d'abbuntà e boni maneri.
E ri vicini aspettanu chi r'ura
quandu hjietta ru veli sa bandera.
E saladatu Dia! Vinni chi r'ura:
sà iunciutu u stindardu e ra bandera.
Finestra ca lucisti a mo nu luci,
forzi a beddra mia è malata.
Affaccia pua a suoru e mi dicia:
A beddra chi tu amavi è suttirrata.
Si u cridi ammia puru ndolirata;
và a ra Cappella i da Nuziata.
Dimmi Cumpare, si ti ci truvasti
quandu si suttirrà ra beddra mia.
Si nguanti a ri manu ci mintisti
ppu ssi guastari i beddri iunturi.
Su cuscinu puru ci mintisti
ppi nnu ssi scorda ri beddri ricami.
Si a lampa addrumata ci lassasti
ppi nnu ssi spagna quandu resta sula.
Si u purtiaddru apiertu cci lassasti
ppi s'affacciari quandu fà l'amuri.
Oh Petra dura i su monumientu
fammi affacciari mo a mia amanti.
Si ma fà affacciari na menzura
ci dicu certi cosi e torna mora.
Nu ra pirmetta Dia, ne ra Scrittura
turnari in vita a donna chi mora.
Cchi dà intantu ca mi chiami ogni ura?
ia sugnu morta e mi dola ru cori.
la sugnu chiru i da tua scrittura
chi nì dezimu a fedi e ra parola.
Vinni ra morti è sciancà ra scrittura
e nnua vinimmu menu a ra parola.
A vua surici, però mo vi priegu:
ppi nnu tuccati chissa sipurtura
Carni i da beddra mia: Un di tuccati!
ca all'ottu iuorni mi ndi viegnu ia
e di mia carni vi ndi saziati.
Quandu niscivu ia, morzi ra luci!
Pòvira mamma a ru scuru mi fici.
U latti chi mi dezi fu iancu e duci
ma a ra vita mia vilienu fici.
O Cristu i du cielu su m'aiuti
i tradituri mi fanu I àmici.
Amara mamma chi fici d'ammia,
ccu peni ed amarizzi m'addrivà;
dava n'annacuni e ciancìa:
Figghjiuma sbinturato! e suspirava.
I pannizzieddri mia furu d'alò
furu tissuti ccu malincunìa.
A mamma mi purtà da battiari
e ru parrinu è muortu ppi ra via.
jivu a ru Fonti è si perziru ri chiavi:
Ristavu paganieddru, amaru ia!
Mo vorra fari na littira a Bari
ppi ra lignami i du mia tavutu
e chiru mastru chi mi 1'ha di fari
tuttu di niguru u vuogghiu vistutu.
U vuogghiu lussu aru funirali
ne monaci ne prieviti e né Cruci:
Vuogghiu purtatu i quattru Iudei
a sira ammenzannotti senza luci.
Niscivu ccu na scena troppu amara,
cuntari u ssi po ra mia sbintura.
Nu guaiu finiscia e n'atru si pripara
e s'affritta vita u riposa mai.
L'urtima pompa mia sarà nna vara
e ru ripuosu mia a sipurtura.
| < Prec. | Succ. > |
|---|






